آشنایی با ژئوپارک جهانی قشم
ژئوپارک جهانی قشم به عنوان اولین و تنها ژئوپارک خاورمیانه در سال ۲۰۰۶ در یونسکو به ثبت شبکهجهانى ژئوپارکها رسید و ایران نیز به واسطه آن یکی از شش کشور صاحب ژئوپارک در قاره پهناور آسیا بعد از چین، مالزی، کره، ژاپن و ویتنام و به عنوان یکی از ۱۹ کشور جهان بطور رسمی کاندیدای بهرهمندی از این امتیاز شده است.
ژئوپارک جهانی قشم به عنوان نخستین ژئوپارک ایران یکى از منحصر به فردترین ژئوپارکهاى جهان است که به واسطه قرار گرفتن در کنار سواحل زیباى خلیج فارس و جنگل دریایى حرا، چندین پدیده بارز زمین شناسى را در خود جای داده و به پارک زمین شناسی ایران تبدیل شده است.
وجود مجسمههاى طبیعى و نقش برجستههاى پراکنده، چینخوردگىها و کوههاى شگفتآور، سطوح تخت و صفهها در ارتفاعات، ستونهاى حاصل از عوامل فرسایش، برجستگىها و فرورفتگىهاى بهوجود آمده از هوازدگى، مخروط افکنهها و قطعههاى فروافتاده در پاى ارتفاعات، کوهسرها و هیکلهاى که دست هنرمند طبیعت به تازیانه باد و باران پدید آورده، تندیسهاى اعجابآورى که در شکلهاى مختلف همچون لاکپشت، سگ، مارمولک، اسب آبى و یا حتى چهره آدمى در حالت خشم و فریاد، پدیدههاى زمینشناسى نادر و بىمانندى هستند که هریک به تنهایى جذابیت و زیبایى خاص دارند.
ژئوپارک جهانی قشم در تور قشم دارای چندین سایت اصلی میباشد که عبارتند از:
بام قشم
دشتی زیبا که از فراز آن چشماندازی فوقالعاده بر ساحل شمالی و جنوبی جزیره وجود دارد. فلاتی پهناور با ارتفاع بیش از ۱۲۰ متر که در بخش مرکزی جزیره قشم واقع شده است. در دیواره آن لایههای متناوب مارن و ماسه سنگ (که بیانگر پیشروی و پسروی دریا در دورههای مختلف زمین شناسی میباشد) دیده میشود. بام قشم بیش از اینکه یک جاذبه زمین شناسی باشد، یک جاذبه چشماندازی (زیباشناختی) به شمار می رود. از بالای بام قشم میتوان جنگل حرا، دره تندیسها و خلیج فارس را از شمال و جنوب جزیره قشم مشاهده کرد که چشم اندازی بسیار زیبا و بی نظیر را داراست.
دره ستاره ها
این پارک در بیرون محوطه ژئوپارک است اما ساختار ژئومورفولوژی ویژه ای که دارد باعث شده تا یکی از سایت های اصلی این ژئوپارک در نظر گرفته شود. این سایت از لایه های رسوبی نرم تشکیل شده و یک لایه ماسه سنگ هم بر روی آن جای گرفته است. در این سایت چشم اندازهایی مثل ستون های کوچک سوزنی شکل جذابیت آن را دوچندان کرده است.
تنگه چاه کوه
در این سایت دو تنگه عمود بر هم در آن قرار دارد. تنگههای باریک با دیوارههای عمودی و با اشکالی اعجاب آور. با چه عظمتی که گویا هنرمندی خلاق بر پیکر این دیوارهها ایجاد کرده. عرض این دیوارهها در قسمتهایی حتی تا یک متر هم میسد. این تنگه که در یک لایه ماسه سنگی ایجاد شده است و به دلیل وجود میان لایههای مارن، سیلت و آهک و فرسایش انحلالی آنها حفره ها، درزها و بریدگیهای بسیار زیبایی ایجاد شده است که چشم هر بینندهای را خیره میکند. به دلیل اینکه کف این تنگه بعد از هر بارندگی محل جاری شدن آب میباشد، مردم محلی برای استفاده از این آب اقدام به حفر چاه در کف آن نموده و به همین دلیل نام چاه کوه را برای این تنگه انتخاب کردند.
دره تندیسها
دره تندیس ها در بخش جنوبی جنگل حرا واقع شده است.
این دره به دلیل وجود اشکال و احجام طبیعی پرشمار، این نام را به خود گرفته، بازمانده یک زمین بلند به شدت فرسایش یافته است.
آنچه که در این منطقه دیده می شود، بازمانده دشت مرتفعی است که زمانی به بام قشم متصل بوده است. بالا آمدگی تدریجی جزیره موجب عقب رفتن ساحل و گسترش مساحت خشکی شده است. این بخش که اکنون دره تندیس ها نام دارد، یکی از بخش هایی است که پس از بیرون آمدن از زیر آب، متحمل فرسایش ساحلی و تخریب گسترده و چشمگیر شده است. این فرسودگی از سمت بام قشم کاهش یافته تا به جای دست نخورده یعنی بام برسد.کاسه سلخ
منطقهاى موسوم به کاسه سلخ در ساحل جنوبىدر تور قشم برهوتى است به طول تقریبى ۷ کیلومتر و عرض تقریبى ۵ کیلومتر که هیچ پوشش گیاهى در آن وجود ندارد. اینجا عرصهاى است که گویى از حیات و عناصر حیاتى بویى نبرده است. هزاران تپه کوچک و بزرگ مخروطى شکل و اشکال فرسایشى در این عرصه به چشم مىخورد که در اعصار گذشته از زمین جوشیده و در همان حال سفت و بسته شده و تشکیل تپهماهورهاى متداخل و گستردهاى را دادهاند. در عمق این برهوت یک چشمه شفابخش گوگرد از زمین مىجوشد. مجموعه این عوامل نشان مىدهد که در لایههاى زیرین در منطقه برهوت سلخ مخازن عظیم نفت و گاز وجود دارد.
این نقطه از قشم گرچه کمتر از سایر جاهاى جزیره بازدیدکننده دارد، اما جذابیت شگرف آن مىتواند تفکرى عمیق را براى انسان به ارمغان آورد و پناهگاه عاشقان سکوت و آرامش باشد. سکوت و آرامشى که گهگاه صداى بال زدن عقاب بزرگ و معروف قشم در آسمان آبى آن را مىشکند.
دره شور
این تنگه در مرکز تاقدیس سلخ واقع شده است. مردم محلی به آن تنگ مکینه یا هوباد (How Baad)میگویند. دره شور نامی است که به دلیل زحمات بیشائبه مهندس بیژن فرهنگ دره شوری برای این منطقه انتخاب شده است. در این دره قدیمی ترین لایههای رسوبی جزیره (آهک گوری) قابل مشاهده است. همچنین بلندترین قله جزیره با ارتفاعی نزدیک به ۴۰۰ متر مشرف به این دره میباشد.
دولاب
بر کوهپایه شمالی گنبد نمکی (نمکدان) منطقه دولاب قرار دارد. باران¬ها و رگبارهای فصلی شبکهای از آبراههها و رودهای فصلی را در بستری از مارن و ماسه ایجاد نموده است که عمق بعضی از آنها به بیش از ۲۰ متر می¬رسد. ویژگی خاص لیتولوژی منطقه در برخی نقاط حفرهها و شیارهای بسیاری در مسیر رودها ایجاد نموده است. این شبکه آبراهه بسیار پیچیده و تو در تو دارد به گونهای که افراد غیر آشنا به منطقه در آن گم میشوند. بعد از بارندگی بهترین زمان بازدید این منطقه است.
نمکدان
سایت نمکدان یکی دیگر از جاذبههای علمی گردشگری ژئوپارک قشم می باشد. دراین منطقه به دلیل پدیده دیا پیریسم گنبد نمکی سر برآورده است که طولانی ترین غار نمکی جهان در این گنبد قراردارد. همچنین وجود چشمه¬های نمک و سفید پوش کردن درهها و زمینهای اطراف این گنبد چشم اندازی رویایی به منطقه داده است. در این منطقه انواع سنگ های رسوبی، دگرگونی و آذرین را میتوان یافت که جهت پژوهش ها و تحقیقات کانی شناسی پترولوژی یا سنگ شناسی میتواند مورد مطالعه قرار گیرد.
کورکوراکوه
به گزارش سفر باتو ، کورکورا کوه در مجاورت روستای گیاهدان قرار دارد البته این سایت خارج از محدوده اصلی ژئوپارک قراردارد ولی با توجه به زیبائی منطقه به عنوان یکی دیگر از سایتهای اصلی ژئوپارک مورد قبول یونسکو واقع شد. ساختار عمومی منطقه تپه ماهورهایی است که بیشتر از جنس مارن میباشد و بدلیل فرسایش توسط آبهای جاری درهها و تنگههای بین آنها ایجاد شده است.
تنگ عالى
در فاصلهاى نه چندان دور از تنگه چاهکو، پدیده زمینشناسى دیگرى وجود دارد که از تنگه چاهکوه به سبب وجود نماهای زیبایى که در دیوارههاى این تنگه به وجود آورده و همچنین به دلیل نمایان بودن آب در بخشهایى از تنگه موردنظر، مىتوان نامهایى چون تنگه آبنما یا تنگه سنگ آب را براى آن پیشنهاد نمود.